प्लॅस्टिक सर्जरीने सौंदर्य खुलवणारा वैद्यक जगतातील 'किमयागार'

पणजी, दि. १७ (ज्योती धोंड): शापीत सौंदर्याला उःशाप देणारे एक ऋषिमुनी नुकतेच गोव्यात येऊन गेले. हे कोणी पुराणातले ऋषी नव्हेत बरं.
हे आहेत आधुनिक वैद्यकीय जगतातील एक साधक अन् सौंदर्याचे सौदागर! शस्त्रक्रियेचे पुढारलेले तंत्रज्ञान वापरून ते आपल्या कुशल हातांनी चेहऱ्यावरचे व्यंग दूर करतात व शेकडो कोमेजलेल्या डोळ्यांत आत्मविश्वास भरतात.बेढब फाटलेले ओठ, वाकडेतिकडे किंवा फेंदरे नाक, सुरकुतलेली त्वचा, आगीत होरपळलेली कातडी या सर्वांवर शस्त्रक्रियेद्वारा सौंदर्याचा आगळा साज चढवणारे हे शल्यविशारद म्हणजे बॉम्बे हॉस्पिटलमधील डॉ. मुकुंद थत्ते. डॉ. थत्ते हे अखिल भारतीय प्लॅस्टिक सर्जन संघटनेचे अध्यक्ष असून, या संघटनेचे ७५० प्लॅस्टिक सर्जन सदस्य आहेत.
डॉ. थत्ते गोवा वैद्यकीय महाविद्यालयात ""रिन्होप्लास्टी'' या विषयावर "प्रा. सी. आर. एस. सुंदरराजन राष्ट्रीय प्लॅस्टिक सर्जरी व्याख्यानमालेतील समारंभाला प्रमुख पाहुणे म्हणून उपस्थित होते. "गोवादूत'च्या प्रस्तुत प्रतिनिधीशी त्यांनी दिलखुलास गप्पा मारल्या आणि त्यातून उलगडत गेला "प्लॅस्टिक सर्जरी' या विषयावरील माहितीचा अनोखा खजिना..
प्लॅस्टिक सर्जरीविषयी बोलताना ते म्हणाले की, आपल्या देशात जरी गेल्या २० - २५ वर्षांत प्लॅस्टिक सर्जरीची प्रगती झाली असली तरी अशा प्रकारची शस्त्रक्रिया ६०० ख्रिस्तपूर्व (६०० बीसी) काळात वैद्य सुश्रुत यांनी सुरू केली होती. त्यानंतर पहिल्या महायुद्धात अनेक जखमी लोकांवर आणि सैनिकांवर ज्यांचे चेहरे, हात, पाय लढाईत छिन्नविछीन्न झाले होते त्यांच्यावर अशा शस्त्रक्रिया युरोप, आशिया खंडात यशस्वीरित्या केल्या गेल्या.
सध्या भारतात वर्षाकाठी सुमारे २ - ३ लाख छोट्या-मोठ्या प्लॅस्टिक सर्जरी केल्या जातात.
प्लॅस्टिक सर्जरीविषयी अनेक लोकांच्या मनामध्ये असलेल्या गैरसमजुतीबद्दल बोलताना डॉ. थत्ते म्हणाले, " प्रत्येक व्यक्तीला सुंदर दिसण्याचा अधिकार आहे. सौंदर्याचा थेट संबंध जर एखाद्या व्यक्तीच्या व्यवसायाशी असेल तर त्या व्यक्तीने सुंदर दिसण्यासाठी किंवा ते टिकविण्यासाठी प्लॅस्टिक सर्जरीचा आधार घेण्यात काहीच वावगे नाही. त्याचबरोबर प्लॅस्टिक सर्जरी ही फक्त सुंदर दिसण्यासाठी केली जाते हा एक फार मोठा गैरसमज समाजात बळावला आहे. काही वेळा प्लॅस्टिक सर्जरी करणे अनिवार्य असते. उदाहरणार्थ कॅन्सर, वाहन अपघात, आगीत होरपळणे, एखादे जन्मजात व्यंग, कुरूप चेहरा इत्यादी. आता तर विज्ञान एवढे पुढे गेले आहे की, तीन महिन्यांच्या बालकावर सुद्धा आम्ही प्लॅस्टिक सर्जरी करतो. तसेच ज्यांचे नाक वाकडे आहे किंवा बेढब आहे त्यांना अशी सर्जरी म्हणजे सौंदर्याचे वरदानच ठरते. एखादे व्यंग घेऊन आयुष्यभर कुडत राहण्यापेक्षा, प्लॅस्टिक सर्जरी करून ते व्यंग नाहीसे करण्यात मोठा आनंद असतो. कारण अशी सर्जरी रुग्णाचा आत्मविश्वास वाढवते.
प्लॅस्टिक सर्जन होण्याची त्यांची आवड वैद्यकीय जीवनातच रुजली. गंमत म्हणजे डॉ. थत्ते जेव्हा बसमधून नेहमी प्रवास करायचे तेव्हा आपल्या सहप्रवाशांची नाके कशी असावीत यावर ते बराच विचार करीत असत. चित्रकलेत एकही बक्षीस कधी मिळवू न शकलेले हे डॉक्टर महोदय आज एक निष्णात शल्यविशारद आहेत हे विशेष. ते आपल्या जादुई हातांनी लोकांची नाके सरळ, सुंदर करतात, चेहऱ्यावरील दोष दूर करतात, त्वचेवरील सुरकुत्या घालवतात. देशविदेशांत होणाऱ्या सौंदर्य शस्त्रक्रियांविषयी बोलताना डॉक्टर म्हणतात, " शस्त्रक्रिया करणे हा रुग्णांचा हक्क असतो. मात्र ती करावी किंवा नाही हा फक्त डॉक्टरांचा हक्क असू शकतो. अशा स्वरूपाच्या शस्त्रक्रिया करण्यापूर्वी रुग्णाच्या गरजा, शस्त्रक्रियेची आवश्यकता, या तज्ञांनी जरूर तपासल्या पाहिजे असे त्यांनी ठासून सांगितले'.
रुग्णाच्या मागणीचे अवाजवी लाड करू नका. भारतातील तज्ज्ञ डॉक्टरांविषयी बोलताना ते म्हणाले, "आपले डॉक्टर निपुण आहेत पण कमी पडते ती त्यांना जरुरी असलेल्या साधन सामग्रीची, तंत्रज्ञानाची, शासकीय काम करणाऱ्या मनुष्यबळाची. तज्ज्ञ डॉक्टरच जर आपआपल्या विभागात प्रशासकीय काम करू लागले तर त्यांच्या निपुणतेचा फायदा आम जनतेला कसा होणार, याची दखल योग्य त्या अधिकाऱ्यांनी घेतली पाहिजे.
गोवा वैद्यकीय महाविद्यालयाने गेल्या ५ वर्षात केलेल्या प्रगतीचे डॉ. थत्तेंनी खूप कौतुक केले. विशेषतः डॉ. सी. पी. दास आणि युरी डायस यांचे कार्य उल्लेखनीय असल्याचे त्यांनी सांगितले.
"गोमेकॉ'त गेल्या ५ वर्षात अशा ५६ शस्त्रक्रीया झाल्या. नाकाचे दोष दूर करणे, वाकडे नाक सरळ करणे, पोपटाच्या चोचीसारखे असणारे नाक सरळ करणे, अति लांब नाक छोटे करणे, अति फुगीर नाक सडपातळ करणे, ओठ सुंदर बनविणे, अपघातात चेंगरलेले नाक पुन्हा उभे करणे, अशा अनेक शस्त्रक्रिया डॉ. दास व युरी व त्यांच्या सहकारी डॉक्टरांनी यशस्वीपणे केल्या आहेत.